توصیه‌های تغذیه‌ای دوران بارداری

رییس انجمن غذا و تغذیه حامی سلامت ایران با توصیه به مصرف منظم مکمل آهن از شروع هفته شانزدهم بارداری به منظور جلوگیری از کم خونی فقرآهن در زنان باردار گفت: مصرف آب لیمو و آب نارنج تازه همراه غذا، میزان جذب آهن را افزایش می‌دهد. دکتر ربابه شیخ‌الاسلام اظهار داشت: برای پیشگیری از کم خونی فقر آهن در دوران بارداری، مصرف منظم و روزانه مکمل آهن از شروع هفته شانزدهم بارداری تا سه ماه پس از زایمان توصیه می‌شود. وی افزود: همچنین در دوران بارداری به منظور جلوگیری از کم خونی، منابع غذایی حاوی آهن مثل گوشت، مرغ، ماهی، جگر، حبوبات و سبزی‌های سبز تیره مثل جعفری در برنامه غذایی روزانه استفاده شود. در دوران بارداری مصرف انواع مغزها و خشکبار به عنوان میان وعده توصیه می‌شود به گفته دکتر شیخ‌الاسلام، در دوران بارداری بهتر است انواع مغزها مانند گردو، بادام، پسته و انواع خشکبار از جمله برگه‌ها، توت خشک، کشمش و خرما که منابع خوبی از آهن هستند به عنوان میان وعده مورد استفاده قرار گیرند. مصرف سبزیجات تازه و سالاد به همراه غذا میزان جذب آهن را افزایش می‌دهد رییس انجمن غذا و تغذیه حامی سلامت ایران، مصرف منابع غذایی ویتامین C مانند سبزی‌های تازه و سالاد شامل گوجه فرنگی، کلم، گل کلم و فــلــفل دلمه‌ای را در دوران بارداری توصیه کرد و ادامه داد: همچنین چاشنی‌هایی مانند آب لیمو و آب نارنج تازه که جذب آهن را افزایش می‌دهند به همراه غذا توصیه می‌شود. بهترین زمان مصرف قرص آهن پس از غذا و یا شب قبل از خواب است از مصرف چای و قهوه یک ساعت قبل از غذا و دو ساعت پس از غذا خودداری شود وی گفت: برای جذب بهتر آهن غذا، باید از مصرف چای، قهوه و دم کرده‌های گیاهی یک ساعت قبل از غذا و حداقل دو ساعت پس از غذا و نیز از مصرف چای پررنگ خودداری شود. همچنین به منظور کاهش اختلالات گوارشی و جذب بهتر آهن، بهترین زمان مصرف قرص آهن پس از غذا و یا شب قبل از خواب است. بارداری‌های مکرر از علل کم خونی دوران بارداری است وی گفت: رقیق شدن خون که به تدریج طی دوران بارداری ایجاد می‌شود سطح هموگلوبین را به محدوده کم خونی می‌رساند که این امر طبیعی است. وی علل کم خونی در دوران بارداری را مصرف نکردن منابع غذایی آهن، از دست دادن خون طی دوران قاعدگی (قبل از بارداری) و بارداری‌های مکرر به ویژه بارداری‌های با فاصله کم عنوان کرد و افزود: کمبود فولیک اسید یا کمبود ویتامین B12 (آنمی مگالوبلاستیک) به ندرت می‌تواند علت کم خونی در دوران بارداری باشد. در صورتی که علت کم خونی، کمبود فولیک اسید تشخیص داده شود مصرف منابع غذایی غنی از این ویتامین و عمل به توصیه‌های تغذیه‌ای ارائه شده در مبحث مکمل اسید فولیک برای مادران پیشنهاد می‌شود. رییس انجمن غذا و تغذیه حامی سلامت ایران گفت: در صورتی که کم خونی با تجویز مکمل آهن اصلاح نشد باید کمبود فولیک اسید و کمبود ویتامین B12 را به عنوان علت کم خونی در نظر گرفت. در درمان کم خونی فقر آهن علاوه بر توصیه‌های تغذیه‌ای باید در مورد مصرف روزانه و منظم مکمل آهن از مادر باردار سوال و بر مصرف آن تاکید کرد.

در دوران بارداری فقط باید ویتامین بخوریم؟!

در ابتدا باید به آنچه که در طول روز می‌خورید دقت کنید زیرا آنچه که در کل به عنوان تغذیه وارد بدن می‌شود می‌تواند بر روی هورمونها و توانایی باردار شدن شما تاثیر گذار باشد. بسیاری از خانمها باتوجه به این مطلب توانسته اند یک رژیم غذایی خوب در طول روز داشته باشند. بنابراین میتوانید با توجه به توصیه‌هایی که به شما می‌کنیم یک رژیم مناسب روزانه داشته باشید: * خوردن روزانه 5 وعده حبوبات و نشاسته که حداقل 3 وعده آن را حبوبات تشکیل دهد. * 2 فنجان میوه و 2.5 فنجان سبزیجات ( سعی کنید در بین سبزیجات تنوع رنگ را رعایت کنید مثل سبزیهای نشاسته‌ای، پرتقال و دانه هایی که سرشار از ویتامین c هستند مثل لوبیا) * روزانه 150 تا 180 گرم پروتئین کم چربی مثل ماهی، مرغ، بوقلمون، گوشت، تخم مرغ، لوبیا و سبزی.( مصرف ماهی را به هفته ای 380 گرم محدود کنید.) * مصرف روزانه 3 وعده منابع سرشار از کلسیم شامل شیر،پنیر، ماست و... * روزانه 6 قاشق چایخوری روغن سبزیجات مثل روغن زیتون، روغن کانولا، روغن گیاه کتان یا روغن گردو و یا محصولات تولید شده از این روغنها. اووکادو و زیتون منابع دیگر روغنهای طبیعی هستند. ( سعی کنید از روغنهای غیر سالم که در فست فوتها سرو می‌شود استفاده نکنید.) در اینجا ترکیبی از مواد غذایی ذکر شده را به صورت وعده غذایی برای شما آورده ایم: صبحانه غلات سبوسدار و کشمش با شیر میان وعده صبح سیب ناهار سالاد اسفناج با تمشک و پنیر همراه با سس سرکه و روغن زیتون ساندویچ مرغ کبابی یا قارچ برگر با سبزیجات کاهو و گوجه یک فنجان سبزی یا آب گوجه یک ساعت قبل از شام نصف فنجان آب پرتقال تازه، بستنی خنک و نرم شده با برشهای پرتقال شام قزل الای آب پز شده سیب زمینی کبابی همراه با روغن زیتون کدوی تازه شیر قبل از خواب شیر گرم با فندق

7 قانون طلائی تغذیه در دوران بارداری

1. حتی اگر تغذیه خوبی داشته‌اید رژیم غذائی خود را متعادل‌تر کنید تقریبا" همه بانوان باردار به مقادیر بیشتری پروتئین، بعضی از انواع ویتامین‌ها و مواد معدنی مانند اسید فولیک و آهن و کالری برای دریافت انرژی نیاز دارند. غذاهای آماده را محدود کنید زیرا آنها فقط حاوی مقادیر زیادی کالری بدون ارزش غذائی هستند. به خاطر داشته باشید که معنای بهتر خوردن همیشه بیشترخوردن نیست. شاید تعجب کنید اما شما فقط روزانه به 300 کالری بیشتر از قبل نیاز دارید یعنی در کل 2500 کالری روزانه. خیلی راحتتر از آن چیزی که فکر می‌کنید این 300 کالری اضافه به بدن شما می‌رسد. 2. از خوردن گوشت و ماهی خام و پنیرهای نرم بپرهیزید مطلقا" به غذاهای دریائی خام مثل سوشی خام یا صدف نزدیک نشوید. همچنین از شیر پاستوریزه نشده، پنیرهائی مانند کامبرت و فتا، گوشتهای کم پخته شده یا خام پرهیز کنید. بعضی از انواع ماهی حاوی متیل جیوه می‌باشند ترکیبی که به نظر می‌رسد در دوز بالا برای مغز در حال رشد جنین و فرزند شما خطرناک است. توصیه این است که مصرف ماهی تن و نیز انواع کنسرو ماهی را به 340 گرم (معادل دو وعده) در هفته محدود کنید. در ضمن مراقب نظافت آشپزخانه‌تان باشید. همه موارد بالا می‌توانند منبع باکتری بوده و به فرزند متولد نشده شما آسیب برسانند. نوشیدن الکل در زمان حاملگی می‌تواند باعث آسیبهای فیزیکی، اختلالات یادگیری و مشکلات احساسی در فرزند شما شود. بنابراین تعداد زیادی از متخصصین توصیه می‌کنند که در تمام دوران بارداری از خوردن مشروبات الکی خودداری کنید. همچنین شما باید از خوردن نوشیدنی‌های کافئین دار تا حد امکان بپرهیزید. ممکن است که تحمل این روشهای تغذیه‌ای درماههای اول برای شما خیلی ناخوشایند و سخت باشد اما توجه داشته باشید که بعضی از مطالعات نشان داده‌اند که دریافت بیش از 4 فنجان قهوه در روز می‌تواند باعث سقط، وزن کم نوزاد و حتی مرده زائی شود. کافئین در چای، کولاها، شکلات و نوشیدنی های غیر الکلی و کاکائو نیز وجود دارد. به جای اینها دم کرده‌های بدون کافئین بیاشامید. البته بهترین روش این است که از نوشیدنیهای سالمتر مثل شیر کم چربی، آب میوه های خالص و یا یک لیوان آب با چند قطره لیمو استفاده کنید. 3. از قرص های ویتامین و مواد معدنی استفاده کنید در یک دنیای ایده آل و کامل، بدون وجود تهوع‌های صبحگاهی و ویارهای شدید، یک برنامه غذائی خوب و کامل باید شامل کلیه موادی باشد که شما در دوران بارداری به آن نیاز دارید. اما در دنیای واقعی ما، دریافت قرص‌های ویتامین به همراه مواد معدنی می‌تواند تضمین‌کننده این باشد که شما همه مواد غذائی مورد نیاز خود را دریافت می‌کنید. مطمئن شوید که داروی شما حاوی 600 تا 800 میکروگرم اسید فولیک است زیرا کمبود این ویتامین گروه B‌ می‌تواند باعث نقایصی در لوله عصبی جنین مانند اسپاینا بیفیدا شود. در ماههای بعد شما معمولاً احتیاج به دریافت آهن و کلسیم خواهید داشت تا مطمئن شوید که مقادیر مورد نیاز از این مواد را دریافت می‌کنید. افرادی که رژیم گیاهخواری داشته و یا مشکل پزشکی خاصی مانند دیابت، دیابت حاملگی، کم خونی و سابقه تولد نوزاد با وزن پایین را دارند باید با پزشک‌شان در مورد نوع ویتامین ها و مواد معدنی مورد نیاز خود مشورت کنند. همواره به خاطر داشته باشید که بیشتر همیشه بهتر نیست. از خوردن مقادیر زیاد ویتامین ها و مواد معدنی بپرهیزید زیرا این عمل می‌تواند به فرزند در حال رشد شما آسیب بزند. 4. در دوران حاملگی رژیم نگیرید رژیم گرفتن در دوران حاملگی به شدت برای شما و جنین‌تان خطرناک است. بسیاری از رژیم های کاهش وزن همراه با کاهش دریافت آهن، اسید فولیک و بسیاری از ویتامینها و مواد معدنی مورد نیاز می‌باشد. به یاد داشته باشید که افزایش وزن یکی از نشانه های مهم حاملگی طبیعی است. احتمال به دنیا آوردن نوزاد سالم در بانوانی که خوب غذا خورده و افزایش وزن طبیعی دارند بیشتر است. بنابراین اگر شما با خوردن غذاهای تازه و سالم و مقوی در حال اضافه کردن وزن هستید نگران نشوید، شما باز هم بزرگتر و چاق تر خواهید شد. 5. توجه داشته باشید که به تدریج افزایش وزن پیدا کنید به طور کلی، اگر وزن شما پیش از حاملگی مناسب بوده شما باید بین 11تا 15 کیلو گرم اضافه وزن پیدا کنید. اگر شما کمی‌کمبود وزن داشته اید می‌توانید قدری بیشتر مثلا 5/12 تا 18کیلوگرم وزن اضافه کنید و اگر وزنتان بالا بوده باید قدری کمتر و بین 7 تا 5/11 کیلوگرم وزن اضافه کنید. اگر شما کوتاه قد هستید (157 سانتیمتر و یا کمتر) یا در دوران نوجوانی هستید و یا بیشتر از یک جنین دارید باید در مورد افزایش وزن مناسب با پزشک خود مشورت کنید. این که چه زمانی افزایش وزن پیدا کنید تقریبا" به اندازه میزان آن مهم است. کمترین اضافه وزن باید در سه ماهه اول باشد، بین 900 گرم تا 2 کیلو، و بعد به تدریج وزن شما اضافه‌تر شود؛ بیشترین اضافه وزن باید در سه ماهه آخر یعنی زمانی که جنین بیشترین رشد را دارد، اتفاق بیافتد، حدود 450 گرم در هر هفته. 6. هر چهار ساعت یک بار، یک غذای کم حجم میل کنید حتی اگر شما سیر باشید ممکن است فرزند‌تان گرسنه باشد؛ بنابراین سعی کنید که هر 4 ساعت یک بار چیزی میل کنید. اگر ویار دارید یا حالت تهوع یا سوزش سر دل یا سوء هاضمه، خواهید دید که دریافت 5 یا 6 وعده غذا با حجم کم بسیار قابل تحمل‌تر است تا خوردن سه وعده غذای پر حجم. هیچ کدام از وعده‌های غذائی خود را حذف نکنید، ممکن است که شما گرسنه نباشید اما فرزند شما مرتبا به مواد غذائی نیاز دارد. 7. گاهی با خوردن مواد شیرین مورد علاقه تان از خودتان پذیرائی کنید اگر چه غذاهای فرآوری شده و میان وعده های بسته بندی شده موجود در بازار و دسرهای شیرین نباید جزو مواد غذائی همیشگی شما باشند، اما این دلیل نمی‌شود که در دوران بارداری از همه خوراکیهای مورد علاقه خود چشم‌پوشی کنید. بعضی از جایگزین‌های خوب در این مورد می‌تواند شامل: یک دسر موزی، شربت بدون چربی و یخ زده میوه ها و یا ماستی که با بیسکویت مخلوط شده است باشد. اما یادتان باشد که اگر تسیلم وسوسه شدید و گاهی شیرینی، کیک و یا چیز مشابهی خوردید خودتان را سرزنش نکنید چون مقدار کمی‌کیک یا شیرینی اصلا به شما و فرزندتان صدمه نمی‌زند.